Mình vừa xem một buổi phỏng vấn của giáo sư marketing Scott Galloway về thứ ông gọi là đại số của hạnh phúc.
Ông là giáo sư marketing tại NYU Stern:
- Top 50 giáo sư trường kinh doanh thế giới (Poets & Quants)
- Sáng lập 9 công ty, trong đó có Prophet và L2, L2 bán cho Gartner giá 155 triệu đô
- Tác giả nhiều sách bestseller New York Times, dịch ra 28 thứ tiếng
Trong bài giảng có rất nhiều ý, bài này mình chỉ chia sẻ vài ý tâm đắc.
1/ Biết ơn và biết đủ
Có người hỏi Galloway làm thế nào để thích ứng với cơn giận của bản thân. Câu trả lời của ông là giữ lấy góc nhìn, và nhìn lại phúc đức của bản thân cách đều đặn.
Phúc đức đơn giản chỉ là: được sinh ra ở một nơi tử tế, có sức khoẻ, có người thương mình, và những người đó biết rằng mình cũng thương họ.
Toàn là thứ đa số chúng ta đã có sẵn từ lâu rồi, chỉ là không chịu nhìn nhận lại.
Rồi vị giáo sư nói một ý mình thấy đáng suy nghĩ nhất phần này: khả năng để tâm trạng của mình khớp với phúc đức của mình là một năng lực, phải rèn mới có.
-> Có người sở hữu rất nhiều mà lúc nào cũng thấy thiếu. Có người ít hơn hẳn mà thấy đủ.
Còn biết đủ thì được chia sẻ như sau: Tiền có tương quan với hạnh phúc thật, người thu nhập cao nhìn chung hạnh phúc hơn người thu nhập thấp, không việc gì phải chối. Nhưng nó chạm trần. Qua cái mức đủ lo y tế, đủ chịu được một cú sốc kinh tế, thì sự tương quan này thay đổi.
Nói cách khác, tiền xoa dịu và giúp vượt qua cái khổ, chứ không giúp tìm được niềm hạnh phúc đích thực. Số liệu được dẫn ra là tỷ phú không hạnh phúc hơn người khá giả, nhưng cũng không khổ hơn, cái chuyện cứ giàu là bất hạnh chỉ là huyền thoại người ta kể cho nhau nghe.
2/ Chọn bạn đời
Quyết định lớn nhất một đời người, xét về hạnh phúc, không phải là chọn nghề hay chọn chỗ làm, mà là chọn ai đi cùng mình đến hết đời.
Nghe thì lạ, vì chúng ta hay dồn hết tâm sức cho câu hỏi làm nghề gì, vào công ty nào, mà ít khi nghiêm túc ngồi nghĩ về câu hỏi kia.
Nhưng ngẫm lại thì cách xếp này có lý của nó. Chọn sai nghề thì vài năm sau mình đổi nghề khác, mất thời gian nhưng vẫn còn làm lại được. Còn chọn sai người thì cái giá phải trả nó khác hẳn, mà thường không phải chỉ một mình mình gánh.
Vậy chọn bạn đời dựa trên điều gì? Galloway đưa ra ba thứ phải khớp nhau:
- hệ giá trị,
- sự hấp dẫn,
- và quan điểm về tiền.
Trong ba thứ đó, cái thứ ba được nhấn mạnh nhất, vì theo ông, nguyên nhân bất hạnh số một ở người hai mươi ba mươi tuổi không phải bệnh tật, cũng không phải áp lực kinh tế, mà là lo âu về tiền giữa hai người với nhau.
Chỗ này mình nghĩ nhiều người sẽ hiểu nhầm thành nghèo, nhưng không phải vậy. Hai người thu nhập tốt vẫn lo âu về tiền như thường, nếu một người muốn tích luỹ còn người kia muốn tiêu xài, một người thấy như vậy là đủ rồi còn người kia thấy phải cố gắng thêm nữa. Không ai sai cả, nhưng lệch nhau lâu ngày thì tình cảm cũng bào mòn dần.
3/ Mối quan hệ cũng có lãi kép
Được hỏi nhìn lại đời mình có gì muốn làm khác đi, Galloway trả lời ngay là ước gì hồi trẻ đầu tư nhiều hơn vào các mối quan hệ.
Ông giải thích bằng một hình ảnh quen thuộc với dân tài chính: ai cũng được dạy về lãi kép khi đầu tư tiền, và các mối quan hệ vận hành y hệt như vậy. Bỏ vào sớm, bỏ đều, mỗi lần rất nhỏ. Nhỏ như gọi điện, nhắn tin, viết vài dòng cho ai đó, tìm đến người ta đúng lúc người ta đang khó khăn.
Mà đã là lãi kép thì quyết định ở thời gian chứ không phải ở số tiền mỗi lần gửi vào. Các mối quan hệ cũng vậy, một cuộc gọi hỏi thăm nghe chẳng có gì to tát, nhưng gọi đều đặn suốt mười năm thì nó thành một thứ không mua lại được.
Bản thân vị giáo sư này là bài học ngược. Hồi trẻ ích kỷ, chỉ chăm chăm vào bản thân, tới tuổi bốn mươi hai tỉnh dậy thì thấy mình như một hòn đảo. Lúc đó sự nghiệp đã có kha khá thứ rồi, chỉ là nhìn quanh không còn mấy ai bên cạnh.
4/ Thời gian cho nỗi buồn
Phần này tác giả chia sẻ trước: ông chỉ là giáo sư marketing, không có chuyên môn y khoa để chẩn đoán cho ai. Ông chỉ kể chuyện của chính mình.
Đó là chuyện người mẹ qua đời. Một hai năm sau, Galloway nhận ra mình vẫn chưa đi tiếp được. Ông biết mình cần người giúp, nhưng lại xấu hổ, vì tự thấy mình là mẫu đàn ông không có gì quật ngã được, nên không nói với ai cả.
Nhìn lại, ông bảo lẽ ra nên tìm người giúp sớm hơn, vì khi chịu mở miệng thì mới thấy ai cũng đang vật lộn với thứ gì đó, chứ không phải chỉ riêng mình.
-> Cho mình khoảng trống để buồn, nhưng đặt một thời hạn cho nó. Hai vế phải đi cùng nhau.
5/ Hai điều bào mòn hạnh phúc
Điều đầu tiên là sự im lặng, cái mà nhiều người gọi là silent treatment. Quý ai, nể ai, biết ơn ai, nhưng mặc định là người ta sẽ tự hiểu, nên chẳng bao giờ nói ra.
Galloway bảo suy nghĩ này sai từ gốc, vì con người không đọc được ý nghĩ của nhau. Sống tử tế không phải là nghĩ những điều tử tế ở trong đầu, mà là nói ra thành lời.
Riêng với đàn ông, còn một rào cản nữa: nhiều người nghĩ khen người khác là mất đi một phần giá trị của mình. Sự thật thì ngược lại, bày tỏ sự ngưỡng mộ là một loại tiền tệ, và người có đủ tự tin mới dám khen ngợi người khác.
Từ đó ông đúc kết: người hạnh phúc nhất không chỉ là người cảm thấy mình được yêu thương, mà là người biết chắc có những người trong đời họ đang biết rằng mình được họ yêu thương.
Điều thứ hai là sự hằn học, không chịu tha thứ. Không mối quan hệ nào đi được đường dài mà thiếu sự vị tha, vì sớm muộn gì ai cũng sẽ mắc sai lầm. Và tha thứ không chỉ dành cho người khác, mà cho cả chính mình.
Khi hỏi những người đã sống gần hết một đời rằng họ hối tiếc điều gì nhất, câu trả lời phổ biến nhất là ước gì hồi trẻ đã bớt khắt khe với bản thân.
Còn nhiều điều nữa mà giáo sư chia sẻ trong bài phỏng vấn, bạn có thể tìm kiếm và nghe thêm.
